Diş Hekimlerinden Nörologlara...
Yazar: Biyolog Cansu BAĞCI

 

Nörodejeneratif bir hastalık olan Alzheimer hastalığının birçok bilimsel araştırmadan sonra sadece hastalık değil, bir enfeksiyon olduğunu biliyoruz. Araştırmacılar, çevresel ve genetik faktörlerin etkisiyle ölümcül bir şekilde yayılan Alzheimer için artık, kronik periodontitisin (diş eti hastalığı) oluşmasına sebep olan toksik patojen bir bakteriden de bahsediyorlar. Loisville Üniversitesi’nde yapılan bir çalışmada araştırmacılar, diş eti hastalığına yol açan Porphyromonas gingivalis bakterisinin ölen Alzheimer’lı bireylerde de görüldüğünü bildirmişlerdir. Daha sonra Science Dergisi’nde yayımlanan bir çalışmada araştırmacılar Alzheimer hastalarının beyninde, gingipain adı verilen bakteriden toksik proteazlar tespit edildiğini, tau ve ubiquitin patolojisi ile uyumlu bir biçimde ilişkili olduğunu bildirmişlerdir. Nörotoksik olan gingipainlerin, nöronal fonksiyon için gerekli olan tau proteini üzerinde zarara yol açtığını buldular ve bu nörotoksisiteyi inhibe etmek için gingipainlerle mücadele edip bu enzimleri hedef alan küçük moleküllü intibitörleri tasarladıklarını duyurdular.




Farelerde yapılan çalışmada araştırmacılar sağlıklı farelerin diş etlerini enfeksiyon oluşturmak amacıyla P. gingivalis ile 6 hafta boyunca silmiş ve sonunda ölen farelerin beyin hücrelerinde de bakteriyi tespit etmişlerdir. P. gingivalis enfeksiyonunun, amiloid beta üretiminin artmasına sebep olup, amiloid plakların oluşmasına yol açtığını görmüşlerdir. Alzheimer ile ilişkilendirilen protein (amiloid beta), farelerde yapılan bu çalışmada P. gingivalis’in ağızdan beyine geçerek, beyinde yerleşip çoğaldığını ve yumaklar oluşturduğunu gözlemlemişlerdir.

Bu dönemde yapılan tüm çalışmalar ışığında bilim insanları toksik proteinleri bloke etmeyi amaçlayan farelerden ilaçlar geliştirip test etmiş ve beyindeki dejenerasonu durdurmayı hedeflemişlerdir. Farelere verilen ilaçlar sayesinde P. gingivalis seviyesinin, amiloid beta üretiminin ve nörodejenerasyonun azaldığını gözlemlemişlerdir.

Edinburgh Üniversitesi’ndeki İngiltere Demans Araştırma Enstitüsü’nden Profesör Tara Spiers-Jones, ilaçların Alzheimer ile ilgili proteinleri etkileyebileceği gösteren çalışmaları duyduğunda böyle bir sonucun “harika bir haber” olduğunu söylemiştir. Bu çalışmanın tam anlamıyla başarılı olup olmayacağının ise sadece fareler üzerinde yapılan bir çalışmanın yeterli olmayacağını, insanlar üzerindeki sonuçlarına bakıp beklemek gerektiğini söylemiştir.




Çalışmaları yürüten ve destekleyen araştırıcıların yanı sıra Alzheimer çalışan bilim insanları genel olarak P. gingivalis’in Alzheimer hastalığına sebep olan birçok faktörden biri olduğuna katılıp tek başına Alzheimer’a yol açtığına dair bilgilerin tam olarak net olmadığını savunmuşlardır.

Tüm bu bilgiler ışığında baktığımızda, P. gingivalis’in Alzheimer’a sebep olabilecek bir faktör olması, diş eti hastalığına sahip her bireyin Alzheimer olacağı anlamına gelmemektedir. Alzheimer hastalığı ile birlikte gelen bilişsel düşüşle artan bakteriyel hastalıktan korunmak için diş sağlığına özen göstermek gerekmektedir.


KAYNAKLAR

1- Dominy, SS, Lynch, C., Ermini, F., Benedyk, M., Marczyk, A., Konradi, A., ..., Holsinger, LJ (2019). Alzheimer hastalığı beyinlerinde Porfromonas gingivalis: Hastalığın neden olduğu ve küçük moleküllü inhibitörlerle tedavisi için kanıtlar. Science Advances, 5 (1), eaau3333.

2- İde, M., Harris, M., Stevens, A., Sussams, R., Hopkins, V., Culliford, D., ..., Puenter, U. (2016). Alzheimer hastalığında periodontitis ve bilişsel düşüş. PLoS Bir, 11 (3), e0151081.

3- Alzheimer’ın Kaynağı Diş Etinde Olabilir http://noroblog.net/2019/01/25/alzheimerin-kaynagi-dis-etinde-olabilir/

4- Alzheimer’ın Sebebi Ağzınızda Olabilir https://popsci.com.tr/alzheimerin-sebebi-agzinizda-olabilir/

5- Alzheimer'de diş eti hastalığının kilit rolü var mı? https://www.bbc.com/news/health-46986709

6- Diş eti iltihabı Alzheimer'a neden oluyor mu? https://www.bbc.com/turkce/haberler-47000742

© 2018 Bilim Kuşu dergisi Her Hakkı Saklıdır.

Dergimizde yayınlanan makaleler açık kaynaklı olup yasal bir telif söz konusu ise lütfen bize bildiriniz.

Sitemizde ve dergimizde yer alan tüm yazıların sorumluluğu yazarlara aittir.

Sosyal medyada bizi takip edin.

Tasarım ve Uygulama: Memsidea