Psikolojinizin Tadı
Yazar: Kimyager Özge DEMİREL

 


İnsanların en temel ihtiyaçlarından olan yeme ve içme olguları genlerimiz dışında bir dizi karmaşık psikolojik sorun ile de yakından ilişkilidir (1, 2, 3). Elbette bu herkes için genel geçer bir kavram değildir ama genellikle psikolojik olarak çöküntü yaşayan bir kişi bu olgulara daha fazla vakit ayırır. Örneğin, kadınların mutsuzken sürekli olarak tatlı (çikolata vb.) yiyecek ve içecekleri tüketme arzusu. Bunun yanı sıra dünyanın bazı yerlerinde de acı (kahve vb.) yiyecek ve içecekler oldukça rağbet görmektedir. Tat duyarlılığı, gıda tüketimi ve kişilik özellikleri arasındaki bireysel farklılıklar arasında yakın bir bağlantı olduğunu gösteren çeşitli çalışmalar bulunmaktadır. Farklı tat kategorileri ve kişilik özellikleri için yapılan tercihler arasındaki ilişkinin özellikleri hakkında ne biliyoruz? Heyecan arayışı, genellikle tat tercihlerinde bireysel farklılıklarla ilişkilendirilen kişilik özelliklerinden birisidir. Örneğin, adrenalin ihtiyacına sahip kişiler (heyecan arayışı içinde olan insanlar) baharatlı yiyecekleri (4) ve kafeini (5) daha fazla tercih etmeye meyillidir. Bu konu ile ilgili pek çok varsayım ortaya atılabilir ancak gerçek nedir? İnsanlar çevresel baskı yaşadıkları için mi (6) yoksa kendi içlerinde kopan fırtınalar nedeni (7) ile mi acı yemeye ve içmeye yönlenmeye başlıyor?


Avusturya’daki Innsbruck Üniversitesi’nin yürüttüğü Appetite Dergisi’nde yayımlanan bir araştırmada, tat tercihlerimizin antisosyal kişilik özelliğimiz ile ilişkili olabileceği vurgulanmıştır. Araştırmalar kapsamında, ilk olarak kişilik özelliklerinin (sürekli saldırganlık, günlük sadizm, narsisizm, psikopati, makyavelizm, açıklık; vicdan, dışa dönüklük, uyumluluk, nevrotiklik) seviyeleri hakkında bilgiler edinilmiştir.

Aynı kişiler üzerinde gerçekleştirilen ikinci bir araştırma ile de tatlı, tuzlu, ekşi ve acı gibi bazı tatları ne kadar ve ne oranda tükettikleri sorulmuştur. Yapılan anket çalışmasında tercih edilen tatlar ile kişilik özellikleri arasında bir ilişkinin olup olmadığı ve çıkan anlamlı sonucun hangi tat ve kişilik özelliğinde en fazla olduğuna dair bilgiler istatistiki olarak incelenmiştir. Psikologlar tarafından yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen bilgiler dâhilinde kişiler üzerinde değerlendirmelerde bulunulmuştur.


Araştırma verilerine göre; kötü olan kişilik özellikleri ile acımsı yiyecek ve içeceklerden hoşlanan kişiler arasında anlamlı, pozitif yönde bir ilişki bulunmaktadır. Peki, en çok tercih edilen kötü kişilik özellikleri hangileridir? Günlük sadizm ve psikopatinin kişilik özelliklerinde ilk sıralarda yer aldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca yapılan etki analizleri ile de, acı tatları tercih eden kişilerin kötü kişilik özellikleri üzerine diğer grup tercihlerine oranla daha fazla etkiye sebep olduğu da doğrulanmıştır. Diğer bir sonuç da, acı yiyecek-içeceklerden hoşlanan kesimin tutarlı bir şekilde daha sapkın özelliklere sahip olduğu yargısıdır. Bu verilere dayanılarak kişilik ve yeme içme davranışları arasındaki ilişkiye yeni bakış açıları kazandırılmıştır. Böylelikle kahveyi koyu, sütsüz ve şekersiz içmeyi veya acı çikolataları yemeyi seven kişilerin daha sert bir mizaca yani psikopatiye eğilimli olabileceği ortaya konulmuştur. Son olarak kişilerin verdiği cevaplar doğrultusunda acı hissi ile ilgili yanılgıların olduğu ve aslında bu özelliğinde kişilerin tatları anlama ve algılama özelliklerinin değişiklikler oluşturduğu da belirlenmiştir (8). Sizce biberin acılığı ile kahvenin acılığı birbirine benziyor mu? Ya da bitter çikolata gerçekten de acı mı? Acımsı (kahve, bira, aseton, kereviz ve turşu) ya da tatlı (çikolata, şekerleme, sufle) gıdalardan hangisini tercih edersiniz? Yoksa siz de mi bu çoğunluğa uyanlardansınız? Eğer tercihiniz acı ise bir kez daha düşünmenizde fayda var. Zira siz de kötü karakter özelliğine sahip olabilirsiniz.


KAYNAKLAR

1- Rozin, P., Haidt, J., Fincher, K. (2009). From oral to moral. Science, 323(5918), 1179-1180.

2- Heatherton, T. F., Herman, C. P., Polivy, J. (1991). Effects of physical threat and ego threat on eating behavior. Journal of personality and social psychology, 60(1), 138.

3- Ulrich-Lai, Y. M., Christiansen, A. M., Ostrander, M. M., Jones, A. A., Jones, K. R., Choi, D. C., Solomon, M. B. (2010). Pleasurable behaviors reduce stress via brain reward pathways. Proceedings of the National Academy of Sciences, 201007740.

4- Byrnes, N. K., Hayes, J. E. (2013). Personality factors predict spicy food liking and intake. Food quality and preference, 28(1), 213-221.

5- Mattes, R. D. (1994). Influences on acceptance of bitter foods and beverages. Physiology & Behavior, 56(6), 1229-1236.

6- Goldstein, A., Kaizer, S. (1969). Psychotropic effects of caffeine in man. III. A questionnaire survey of coffee drinking and its effects in a group of housewives. Clinical pharmacology & therapeutics, 10(4), 477-488.

7- Stein, L. J., Nagai, H., Nakagawa, M., Beauchamp, G. K. (2003). Effects of repeated exposure and health-related information on hedonic evaluation and acceptance of a bitter beverage. Appetite, 40(2), 119-129.

8- Sagioglou, C., Greitemeyer, T. (2016). Individual differences in bitter taste preferences are associated with antisocial personality traits. Appetite, 96, 299-308.

9- https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQrh1aPLaPaQNw91qq-pOI9YF92e4aCqHSCsCPj0RGE2xDVSWSd

10- http://mignews.com.ua/modules/news/images/articles/photo/changing/2938051-po-kanatu-nad-propastyu-ekstremalnye-fo.jpg

11- https://images.medicaldaily.com/sites/medicaldaily.com/files/styles/full_breakpoints_theme_medicaldaily_desktop_1x/public/2015/10/09/girl-drinking-coffee.jpg

12- https://iasbh.tmgrup.com.tr/0877fa/752/395/0/25/750/420?u=https://isbh.tmgrup.com.tr/sbh/2018/11/01/psikolog-nasil-olunur-psikolog-olmak-icin-ne-yapilmalidir-1541061789317.jpeg

13- https://cdn-images-1.medium.com/max/2000/1*Bb586_OsWUUQGqjeQ4Q6WQ.jpeg

© 2018 Bilim Kuşu dergisi Her Hakkı Saklıdır.

Dergimizde yayınlanan makaleler açık kaynaklı olup yasal bir telif söz konusu ise lütfen bize bildiriniz.

Sitemizde ve dergimizde yer alan tüm yazıların sorumluluğu yazarlara aittir.

Sosyal medyada bizi takip edin.

Tasarım ve Uygulama: Memsidea